Hiện nay điều trị thoái hóa khớp gối bằng châm cứu đang là xu hướng phổ biến ở nhiều nơi trên thế giới vì tính an toàn cũng như hiệu quả điều trị. Châm cứu là phương pháp giúp giảm đau và giãn cơ hiệu quả thích hợp với mọi lứa tuổi, giúp điều trị đa dạng các bệnh lý về cơ xương khớp như thoái hóa khớp gối, thoái hóa khớp háng, đau cổ gáy, đau lưng do thoái hóa cột sống, căng cơ, chèn ép rễ thần kinh, thoát vị đĩa đệm… 

Châm cứu thoái hóa khớp gối kết hợp với điều trị bằng thuốc y học cổ truyền sẽ giúp bệnh nhân giảm các triệu chứng như đau, nặng mỏi, tê bì, cứng khớp… một cách hiệu quả. Đặc biệt thích hợp với các bệnh nhân đau lâu ngày, lớn tuổi, bệnh nhân chưa có chỉ định phẫu thuật, bệnh nhân dị ứng với các loại thuốc giảm đau thông thường.

Hãy cùng TRAULEN tìm hiểu về phương pháp châm cứu điều trị thoái hóa khớp gối qua bài viết sau đây

Tổng quan về bệnh lý thoái hóa khớp gối

Thoái hóa khớp gối là bệnh lý liên quan đến sự suy giảm chức năng và mất mát của mô sụn trong các khớp. Đây là một tình trạng thường gặp, đặc biệt ở người cao tuổi đi kèm sự gia tăng của tuổi tác và thường ảnh hưởng đến các khớp như khớp gối, khớp háng, khớp cổ tay và khớp cột sống.

Khi mô sụn trong khớp bị thoái hóa, nó mất đi tính đàn hồi và bị mòn dần. Điều này dẫn đến các triệu chứng như đau khớp, sưng, cứng khớp và hạn chế chức năng khớp. Trong quá trình thoái hóa khớp, các mô xung quanh khớp như mô xương, mô cơ và mô dây chằng cũng có thể bị tổn thương.

Nguyên nhân chính của thoái hóa khớp bao gồm tuổi tác, di truyền, chấn thương, quá trình lão hóa tự nhiên, tác động lực lượng dư thừa lên khớp và các vấn đề liên quan đến viêm khớp. Một số yếu tố nguy cơ khác bao gồm béo phì, cường độ hoạt động vận động cao và các bệnh lý khác.

Điều trị cho thoái hóa khớp chủ yếu tác động đến các yếu tố chính như giảm đau, giảm viêm, tăng cường chức năng khớp và cải thiện chất lượng cuộc sống. Điều trị thoái hóa khớp mức độ nhẹ và trung bình có thể bao gồm sử dụng thuốc giảm đau, thuốc chống viêm, tác động vật lý như châm cứu, điện châm, xoa bóp bấm huyệt, vật lý trị liệu và thay đổi lối sống lành mạnh.

Thoái hóa khớp gối gây ra các cơn co cứng gân cơ, đi lại khó khăn, đau sưng khớp và khớp kêu lạo xạo, đau toàn thân do đau lâu ngày là tổn hại tạng phủ biểu hiện can thận hư như: đau lưng, mỏi gối, ù tai, tiểu đêm nhiều lần, mạch trầm tế, chất lưỡi nhạt hoặc đỏ ít rêu, khí huyết hư nhược, tùy theo thể bệnh mà người bệnh có thể có các biểu hiện khác nhau…

Bệnh thoái hóa khớp gối thường do các tác nhân bên ngoài như phong, hàn, thấp, nhiệt; nội thương như tình chí không yên: lo nghĩ, kinh sợ, ưu tư, giận dữ tích tụ lâu ngày và một số nguyên nhân khác như làm việc lao lực quá độ, ăn uống thất điều…

Châm cứu trị thoái hóa khớp gối

Châm cứu sử dụng kim châm vào các huyệt để kích hoạt điểm châm cứu bằng tay. Điều này đảm bảo người bệnh nhận được lượng kích thích thích hợp trong suốt quá trình điều trị. Các liệu trình cũng ngắn hơn vì điện cực có thể kích hoạt các điểm châm cứu nhanh hơn.

Châm cứu có 2 tác dụng chính là giúp giảm đau nhức hiệu quả và điều trị dứt điểm bệnh thoái hóa khớp gối. Bác sĩ sẽ xem xét cẩn trọng tình trạng cụ thể của người bệnh như người bệnh đau ở một khớp hay đau nhiều khớp, đau tại chỗ hay cơn đau dọc cơ thể, các triệu chứng kèm theo như tay chân lạnh, sợ lạnh, sợ gió,…để xác định thể bệnh, từ đó xác định những huyệt đạo cần được châm cứu và lựa chọn kỹ thuật châm cứu phù hợp (như thủy châm, điện châm hay ngải cứu) nhằm đạt hiệu quả nhất cho từng bệnh nhân.

Châm cứu là phương pháp giúp giảm đau hiệu quả, giúp điều trị đa dạng các bệnh lý về cơ xương khớp như thoái hóa khớp gối, khớp háng, đau cổ gáy, đau lưng do thoái hóa cột sống, căng cơ, chèn ép rễ thần kinh, thoát vị đĩa đệm…

Quy trình châm cứu chữa thoái hóa khớp gối

Bước 1: Bác sĩ tiến hành thăm khám, khai thác triệu chứng lâm sàng, tiền sử mắc bệnh, có thể chỉ định người bệnh thực hiện một số kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh như chụp X-quang, chụp MRI,… nếu cần thiết.

Bước 2: Người bệnh được bác sĩ tư vấn cụ thể về phác đồ điều trị, liệu trình châm cứu phù hợp với tình trạng bệnh viêm khớp.

Bước 3: Thực hiện châm cứu cho bệnh nhân. Bác sĩ sẽ hướng dẫn bệnh nhân nằm ở ngồi ở đúng tư thế để thuận lợi cho việc châm cứu. Sau khi xác định huyệt đạo sẽ châm cứu, bác sĩ sát trùng vùng da quanh huyệt đạo, tiến hành châm kim nhanh qua da, sử dụng máy điện châm để tăng kích thích lên huyệt đạo. Sau khi hết thời gian châm cứu, bác sĩ rút kim khỏi huyệt đạo và sát khuẩn da vùng huyệt đạo vừa châm.

Bước 4: Người bệnh được cho nghỉ ngơi tại giường và để bác sĩ theo dõi phản ứng sau châm cứu.

Bước 5: Bác sĩ hẹn lịch buổi châm cứu tiếp theo.

Thoái hoá khớp gối là bệnh lý dạng viêm khớp, xảy ra khá phổ biến ở người cao tuổi. Nguyên nhân chủ yếu của thoái hóa khớp gối thường đến từ quá trình lão hoá tự nhiên của cơ thể, làm sụt giảm số lượng sụn và xương, khiến các đầu xương cọ xát vào nhau, gây ra những cơn đau âm ỉ cho người bệnh. 

Hiện nay, thoái hoá khớp gối đang có xu hướng trẻ hoá và xuất hiện nhiều hơn ở những người trẻ tuổi. Theo một thống kê, có khoảng 1/3 người Việt Nam ở độ tuổi 40 đang gặp tình trạng thoái hóa khớp gối. Tuy phổ biến là vậy, không phải ai cũng nhận biết được khi nào cơ thể gặp tình trạng thoái hóa khớp gối, cũng như cách điều trị. 

Về cơ bản, thoái hoá khớp gối không thể trị dứt điểm, tuy nhiên bệnh có thể được kiểm soát nếu xác định đúng đắn dấu hiệu và điều trị bệnh hiệu quả. Bài viết dưới đây, TRAULEN sẽ cung cấp thông tin về các giai đoạn, dấu hiệu nhận biết và cách thức điều trị bệnh thoái hoá khớp gối hiệu quả. Cùng theo dõi nhé!

Tổng quan về thoái hoá khớp gối

Thoái hoá khớp gối là một bệnh lý mãn tính, xảy ra khi lớp sụn khớp bị bào mòn do quá trình lão hoá hoặc chấn thương do tai nạn,… gây ra những cơn đau âm ỉ, sưng, cứng khớp gối, khiến người bệnh khó khăn khi đi lại và sinh hoạt hàng ngày. 

Ngày nay, thoái hóa khớp gối không chỉ xuất hiện ở người cao tuổi, những người trẻ tuổi vẫn có nguy cơ mắc bệnh do một số nguyên nhân như: 

• Chấn thương do tai nạn, làm việc nặng nhọc, mang vác vật nặng thường xuyên. 
• Thói quen ít vận động, thường xuyên ngồi hoặc đứng quá lâu. 
• Tình trạng béo phì, thừa cân.
• Môi trường sống ô nhiễm, ảnh hưởng đến sức khoẻ.

Nhận biết các giai đoạn của thoái hóa khớp gối

Để xác định bệnh thoái hoá khớp gối, bác sĩ sẽ tiến hành chụp X-quang và chẩn đoán kết quả. Bệnh sẽ trải qua 4 giai đoạn phổ biến sau: 

Giai đoạn 1: Thoái hóa khớp gối độ 1

Biểu hiện

Ở giai đoạn 1, bệnh không có dấu hiệu rõ ràng, khe khớp gần như bình thường, không có hiện tượng sưng đỏ. Nguyên nhân là do lớp sụn khớp chỉ bị bào mòn một phần nhỏ, người bệnh sẽ ít cảm thấy đau đớn hay khó chịu. Cái cơn đau sẽ có dấu hiệu rõ ràng hơn khi người bệnh vận động quá mức ở vùng gối, đứng lên ngồi xuống liên tục. 

Cách điều trị

Ở giai đoạn đầu bệnh không có các triệu chứng rõ rệt bên ngoài, bác sĩ sẽ không chỉ định điều trị cụ thể mà chỉ điều trị các triệu chứng kèm theo. Để phòng tránh nguy bệnh tiến triển nặng hơn, người bệnh cần rèn luyện thói quen tập thể dục nhằm thuyên giảm các triệu chứng, thay đổi chế độ ăn uống, sinh hoạt và làm việc hợp lý. Đồng thời, người bệnh có thể uống bổ sung các loại thuốc bổ khớp chứa thành phần như chondroitin, glucosamine để làm chậm quá trình thoái hoá khớp. 

Giai đoạn 2: Thoái hóa khớp gối độ 2

Biểu hiện

Đây là giai đoạn thoái hoá khớp gối bắt đầu tiến triển, có hiện tượng hẹp khe khớp nhẹ, gai xương dần hình thành trên kết quả chụp X-quang. Bệnh bắt đầu biểu hiện một số triệu chứng khi người bệnh vận động nhiều như: 

• Đau nhức đầu gối khi vận động quá mức hoặc làm việc quá sức. 
• Khớp gối gặp tình trạng cứng nếu ít vận động khớp gối trong vài giờ. 
• Có hiện tượng cứng khớp khi trời lạnh.
• Cảm thấy đau khi cúi người. 

Cách điều trị 

Thoái hoá khớp gối giai đoạn 2 được đánh giá là giai đoạn nhẹ, bác sĩ chủ yếu chỉ định theo hướng không dùng thuốc và một số cách ngăn chặn bệnh tiến triển như: 

• Kiểm soát cân nặng, tránh thừa cân, xây dựng chế độ ăn uống lành mạnh. 
• Thận trọng trong việc sinh hoạt và làm việc, hạn chế vận động quá mức vùng khớp gối như cúi người, ngồi xổm, nhảy cao,…
• Rèn luyện thể thao đều đặn nhằm giảm bớt áp lực và tăng cường sức mạnh cho các mô cơ quanh khớp gối lên khớp gối.
• Bệnh nhân có thể dùng một số loại thuốc giảm đau không kê toa như NSAIDs, paracetamol,… để giảm các triệu chứng đau nhức. 
• Bệnh nhân có thể dùng thêm một số loại thuốc hoặc chế phẩm tiêm bổ khớp.  

Giai đoạn 3: Thoái hóa khớp gối độ 3

Biểu hiện

Khi bệnh tiến triển đến giai đoạn 3, người bệnh sẽ cảm nhận các cơn đau rõ ràng hơn khi cúi người, bị cứng khớp vào buổi sáng hoặc khi ngồi quá lâu. Qua kết quả chụp X-quang, bác sĩ có thể tìm thấy các khe khớp thu hẹp đáng kể mà gai xương cũng phát triển nhiều hơn, dấu hiệu bào mòn, tổn thương rõ rệt. 

Một số biểu hiện của tình trạng thoái hóa khớp là: 

• Các cơn đau khớp gối xuất hiện thường xuyên khi vận động đầu gối như lúc leo cầu thang, khi ngồi xổm, hoặc đôi khi chỉ đi bộ cũng đau khớp. 
• Khớp có thể bị viêm, sưng nóng và đau. 
• Khớp thường xuyên bị cứng vào buổi sáng.
• Một số trường hợp có biểu hiện vẹo khớp gối.

Cách điều trị

• Điều trị nội khoa dùng thuốc kết hợp các phương pháp vật lý trị liệu. 
• Dùng thuốc giảm đau chống viêm không steroid  để cải thiện cơn đau. 
• Điều chỉnh thói quen ăn uống sinh hoạt khoa học, đầy đủ dinh dưỡng. 
• Hạn chế vận động nặng quá mức vùng khớp.
• Kiểm soát cân nặng, tránh thừa cân. 
• Tập luyện thể thao đều đặn

Giai đoạn 4: Thoái hóa khớp gối độ 4

Biểu hiện

Đây là mức độ thoái hóa nghiêm trọng, lớp sụn gần như bị bào mòn, gai xương hình thành nhiều, kích thước lớn. Người bệnh bị sưng viêm, cứng khớp, có thể nghe tiếng lục cục khi vận động do các đầu xương chạm vào nhau, gây ra những cơn đau dữ dội, đau tăng khi vận động. 

Cách điều trị

Đối với tình trạng thoái hóa khớp gối, phẫu thuật là phương pháp điều trị duy nhất để giải quyết cơn đau của bệnh nhân. Các loại phẫu thuật phổ biến trong giai đoạn 4 là: Phẫu thuật đục xương chỉnh trục, phẫu thuật thay khớp gối, phẫu thuật nội soi khớp gối. 

Thoái hóa khớp gối tuy không gây nguy hiểm đến tính mạng, nhưng bệnh lại ảnh hưởng rất lớn đến sức khoẻ và chất lượng cuộc sống của người bệnh. Việc phát hiện các dấu hiệu sớm của bệnh, sẽ giúp người bệnh cải thiện tình trạng nhanh chóng. Nếu có các dấu hiệu nghi ngờ thoái hóa khớp gối bạn nên thăm khám bác sĩ để được chẩn đoán và đưa ra phác đồ điều trị thích hợp. 

Thoái hóa khớp gối hiện nay đang là một vấn đề sức khỏe phổ biến ở các đối tượng trung niên và cao tuổi và ngày càng có xu hướng trẻ hóa, gây đau đớn, khó chịu trong cuộc sống hàng ngày và dẫn đến những biến chứng nguy hiểm cho sức khỏe người bệnh. 

Hãy cùng TRAULEN tìm hiểu về nguyên nhân, biến chứng và phương pháp điều trị thoái hóa khớp gối qua bài viết dưới đây nhé.

Tổng quan về thoái hóa khớp gối

Thoái hóa khớp gối xảy ra do mất cân bằng giữa quá trình tái tạo và phá hủy của sụn khớp và xương dưới sụn, trong đó quá trình phá hủy chiếm ưu thế khiến sụn khớp và xương dưới sụn bị tổn thương. 

Nguyên nhân gây thoái hóa khớp gối

Bệnh thoái hóa khớp gối phổ biến vì khớp gối thường xuyên phải gánh chịu một trọng lực rất lớn để giữ cơ thể đứng vững, xoay và di chuyển, đặc biệt là những người béo phì, những người lao động thường xuyên phải mang vác nặng, các vận động viên thể thao.

Nguyên nhân nguyên phát 

• Lão hóa: Thoái hóa khớp thường bắt đầu xuất hiện từ sau tuổi 40. Tuổi càng cao thì tỉ lệ mắc bệnh càng tăng do tốc độ phá hủy sụn khớp ở người lớn tuổi ngày càng nhanh. Thoái hóa khớp gối là quy luật tự nhiên, tuy nhiên, tùy vào cơ địa, thói quen sinh hoạt, chất lượng cuộc sống mà quá trình thoái hóa đến sớm hay muộn, tiến triển nhanh hay chậm.
• Gen di truyền: Một số bệnh khớp có liên quan đến gen di truyền, những người này thường có khiếm khuyết ở gen tổng hợp Collagen và proteogycan là các thành phần cấu tạo chính của sụn.

Nguyên nhân thứ phát 

• Béo phì: Người béo phì làm khớp gối thường xuyên quá tải, thêm nữa mô mỡ giải phóng ra các cytokin viêm tác động lên mô sụn gây tổn thương sụn. Người béo phì có tỉ lệ thoái hóa khớp gối cao hơn người bình thường ở cùng độ tuổi gấp 2 – 3 lần. 
• Tăng tải trọng lên khớp: Do tính chất công việc, những người thường xuyên phải mang vác nặng như công nhân khuân vác, thợ xây dựng… thì khớp gối thường bị thoái hóa sớm. 
• Dị dạng bẩm sinh xương khớp gối: Các dị dạng bẩm sinh hệ xương khớp làm diện khớp gối bị tì nén nhiều hơn thì sụn khớp bị tổn thương sớm, làm khớp bị thoái hóa sớm hơn. Người có những dị dạng bất thường hệ xương khớp gối bẩm sinh hoặc xảy ra lúc trẻ sẽ dẫn đến thoái hóa khớp sớm và trầm trọng hơn bình thường. 
• Tổn thương cơ học: Những người có tiền sử chấn thương, tai nạn làm tổn thương xương khớp gối có tỷ lệ mắc bị thoái hớp khớp gối cao hơn bình thường.

Triệu chứng của thoái hóa khớp gối

Đau nhức trong khớp

• Người bệnh khi lên cầu thang, đi lại di chuyển, đứng lên ngồi xuống sẽ cảm giác gối yếu và đau nhẹ ở đầu gối và cơn đau  tăng dần theo thời gian. Có tiếng lạo xạo khi vận động khớp. Khớp yếu đi khiến đầu gối khuỵu xuống khi phải chịu sức nặng. Có thể có tràn dịch khớp. 
• Trường hợp thoái hóa khớp gối ở mức độ nặng, bệnh nhân đi lại rất khó khăn, thậm chí không thể tự đi lại được. Chụp X-quang khớp gối thấy khe khớp hẹp, tăng đạm xương dưới sụn và bề mặt không đều, có các chồi xương hoặc gai xương ở rìa khớp
• Cơn đau nhức xương khớp gối đi kèm với cảm giác cứng khớp sau khi nghỉ ngơi. 
• Thoái hóa khớp gối càng nặng thì cảm giác đau hoặc cứng khớp càng dai dẳng hơn. Khớp có thể bị sưng, đôi khi tràn dịch khớp. Các cơ xung quanh trở nên teo nhỏ hoặc yếu đi gây khó khăn cho vận động. Đau sẽ trở nên nặng hơn khi thời tiết thay đổi, đặc biệt khi thời tiết ẩm, nhất là khi kèm với áp suất không khí giảm. 
• Mặc dù đau khớp có thể trầm trọng nhưng không bao giờ thấy biểu hiện của phản ứng viêm tại khớp gối, không sưng tấy, nóng đỏ tại khớp, trừ khi có tràn dịch khớp. 

Hạn chế vận động khớp 

– Các tác động của thoái hóa khớp gối bị hạn chế ở các mức độ khác nhau do đau nhức, sưng đỏ khiến vận động, di chuyển gặp nhiều khó khăn. 

Các dấu hiệu khác

– Có tiếng lạo xạo khi cử động khớp. 

– Tràn dịch khớp: làm vùng khớp bị tổn thương sưng to, thường hay gặp ở khớp gối.

Biến chứng nguy hiểm của thoái hóa khớp gối

• Giảm chất lượng cuộc sống: Khó khăn trong việc di chuyển và thực hiện các hoạt động hàng ngày, giảm năng suất làm việc.
• Teo cơ, bại liệt: Các cơ từ gối trở xuống sẽ dần có cảm giác yếu hơn, người bệnh khi đi lại có cảm giác run chân, dần dần chân đứng không vững, cơ có hiện tượng bị teo.
• Ảnh hưởng tâm lý, rối loạn giấc ngủ: do các triệu chứng của thoái hóa khớp như đau nhức dai dẳng, vận động khó khăn…

Nguyên tắc điều trị thoái hóa khớp gối

Chúng ta có thể làm chậm quá trình thoái hóa khớp gối, phục hồi chức năng khớp và phòng bệnh bằng cách ngăn ngừa, hạn chế các tác động cơ học quá mức lên khớp và cột sống, làm giảm triệu chứng đau thoái hóa khớp gối. 

• Duy trì, hoặc làm phục hồi chức năng của các khớp. 
• Hạn chế tối đa khuyết tật. 
• Tránh các tác dụng độc do dùng thuốc.

Điều trị thoái hóa khớp gối

Điều trị không dùng thuốc

• Có thể dùng nạng khi di chuyển và giảm cân để tránh áp lực đè nặng lên đầu gối
• Các phương pháp vật lý trị liệu rất hữu ích trong điều trị thoái hóa khớp, như điều trị bằng nhiệt nóng, bức xạ hồng ngoại, sóng điện từ trường cao tần (sóng ngắn, sóng cực ngắn, vi sóng), tắm bùn khoáng, nước khoáng nóng… có tác dụng giảm đau, duy trì dinh dưỡng mô mềm cạnh khớp, điều chỉnh tư thế. 
• Các bài tập thể dục thể thao như đi bộ, bơi lội, đạp xe, yoga… chỉ nên thực hiện khi chưa có tổn thương khớp gối được chẩn đoán bằng chụp X-quang. 
• Các biện pháp y học cổ truyền như châm cứu, xoa bóp, bấm huyệt cũng giúp giảm đau, phục hồi chức năng khớp. 
• Có thể sử dụng các biện pháp không dùng thuốc đơn độc với các trường hợp thoái hóa khớp nhẹ, nhưng phối hợp cả dùng thuốc và không dùng thuốc thường mang lại kết quả tốt hơn.

Thuốc kháng viêm, giảm đau

Nhóm thuốc thường dùng là thuốc kháng viêm không steroid (NSAIDs) như acetaminophen, glucocorticoids và opioid. Lưu ý, các loại thuốc này trước khi sử dụng cần được theo dõi chặt chẽ và có sự chỉ định của bác sĩ để đạt hiệu quả cao và tránh các tác dụng không mong muốn.

Tiêm nội khớp

Thuốc tiêm trực tiếp vào khớp gối bao gồm corticosteroid và axit hyaluronic. Tuy nhiên, theo các khuyến cáo hiện nay của các hiệp hội Cơ Xương Khớp lớn trên thế giới, hyaluronic acid không còn được đánh giá hiệu quả cao trong việc điều trị thoái hóa khớp gối.

Cấy ghép tế bào gốc

Đây là một phương pháp mới trong điều trị nhằm tái tạo lại các tế bào khớp gối bị tổn thương. 

Phương pháp phẫu thuật

Điều trị thoái hóa khớp gối bằng biện pháp phẫu thuật bao gồm:

• Điều trị dưới nội soi khớp: Phương pháp này được thực hiện bằng cách sử dụng thiết bị nội soi và các công cụ nhỏ để loại bỏ các tế bào tổn thương trong khớp gối mà không cần phẫu thuật mở.
• Phẫu thuật thay khớp nhân tạo: Ghép sụn, thay thế một phần đầu gối, thay toàn bộ đầu gối, phẫu thuật cắt xương đầu gối. Thường được áp dụng với bệnh nhân thoái hóa khớp gối mức độ nặng.

Biện pháp phòng ngừa thoái hóa khớp gối

Sau đây là một số biện pháp giúp ngăn ngừa nguy cơ mắc thoái hóa khớp gối:

• Duy trì cân nặng hợp lý.
• Làm việc và nghỉ ngơi hợp lý.
• Sinh hoạt, làm việc, tập luyện với cường độ phù hợp, tránh gắng sức.
• Tập thể dục thường xuyên nhằm tăng cường độ dẻo dai, tính linh hoạt và sức mạnh các khớp, ưu tiên các bài tập nhằm tăng cường sức mạnh của cơ tứ đầu đùi.
• Ăn uống lành mạnh, sinh hoạt điều độ nâng cao sức đề kháng.