Đau nhức xương khớp vào mùa lạnh là một trong những tình trạng rất phổ biến ở người cao tuổi và người ở độ tuổi trung niên. Tình trạng đau nhức các khớp khiến bệnh nhân gặp phải nhiều khó khăn trong sinh hoạt hàng ngày, từ đó khiến bệnh nhân bất tiện trong nhiều hoạt động.
Hiểu rõ lý do các khớp đau nhức mùa lạnh, triệu chứng điển hình ở từng khớp sẽ giúp cải thiện cơn đau hiệu quả, dễ dàng vận động khi mùa lạnh đến gần. Cùng tham khảo bài viết sau đây của Traulen Việt Nam nhé
Vì sao bệnh nhân bị đau xương khớp vào mùa lạnh?
Thời tiết lạnh có thể khởi phát hoặc làm tăng độ đau nhức ở các khớp trong cơ thể, nhất là khớp gối, khớp háng, cột sống thắt lưng và khớp bàn chân. Trong số 250-350 khớp trên cơ thể, những khớp chịu tải trọng càng lớn, cử động càng linh hoạt thì nguy cơ đau nhức trong mùa lạnh càng cao.
Trong một nghiên cứu được công bố trên Tạp chí Thấp khớp học, hơn 800 người bệnh viêm khớp đã được yêu cầu ghi lại mức độ đau của họ trong suốt một năm bằng cách sử dụng lịch đau hai tuần. Những người tham gia cho biết, họ cảm thấy đau nhất khi thời tiết mưa lạnh, độ ẩm nhiều. Khớp gối là vị trí đau phổ biến nhất trong mùa lạnh.
Đau nhức xương khớp trong mùa lạnh xảy ra do nhiều nguyên nhân, chủ yếu là ảnh hưởng tới người ở độ tuổi trung niên và người già. Nguyên nhân đau nhức xương khớp vào mùa lạnh chủ yếu là do những tác nhân sau:
Kém lưu thông máu
Khả năng lưu thông máu trong cơ thể trở nên kém hơn bình thường khi thời tiết chuyển lạnh, nhiệt độ hạ xuống thấp. Lúc này, cơ thể sẽ cố gắng dự trữ năng lượng, từ đó khiến khí lạnh tiếp xúc với da và làm mạch máu co lại. Khi máu kém lưu thông, dịch khớp và máu nuôi khớp cũng bị ảnh hưởng. Quá trình này sẽ làm tổn thương sụn và màng hoạt dịch khớp, gây ra đau xương khớp.
Rối loạn tuần hoàn
Tuần hoàn tại vị trí các khớp, tuần hoàn dịch khớp, độ nhớt máu, thay đổi vận mạch, muối kết tủa do nồng độ chất trung gian thay đổi là những nguyên nhân gây ra đau nhức xương khớp vào mùa lạnh.
Co rút gân cơ khớp
Khi độ ẩm tăng cao vào mùa lạnh sẽ làm co rút hoặc cứng gân, cơ khớp. Khi này, các khớp sẽ bị khô cứng, gây hạn chế vận động và đau nhức.
Các bệnh khớp mãn tính
Ở người cao tuổi, hệ miễn dịch suy giảm kết hợp với các bệnh khớp mãn tính là một trong những nguyên nhân gây ra đau xương khớp. Tình trạng này chủ yếu là do khớp bị thoái hóa vì tuổi tác, làm giảm lưu thông khí huyết.
Triệu chứng đau nhức xương khớp
Một số triệu chứng điển hình của tình trạng đau nhức xương khớp vào mùa lạnh gồm:
Đau nhức
Đau nhức xảy ra tại các vị trí thường cử động nhiều như đầu gối, cổ tay, ngón tay. Bệnh nhân thường đau buốt từ trong xương, các khớp cũng sưng, đỏ, tê cứng và vận động bị cản trở.
Có âm thanh phát ra từ khớp
Khi trời lạnh, xương khớp có thể phát ra tiếng khi cử động.
Cứng khớp
Đau nhức xương khớp vào mùa lạnh thường gây ra cứng khớp. Đặc biệt, cứng khớp thường xảy ra vào buổi sáng khi thức dậy, khiến bệnh nhân khó duỗi khớp. Bệnh nhân cần phải xoa bóp và vận động khớp nhẹ nhàng mới có thể vận động được.
Nhạy cảm với các cơn đau
Bệnh nhân mắc khớp mãn tính thường nhạy cảm hơn với các cơn đau khớp. Nguyên do là vì sụn khớp đã bị bào mòn, khiến đầu xương bị trơ ra và nhạy cảm hơn.
4 khớp dễ đau nhức nhất khi thời tiết trở lạnh
Một vài nghiên cứu khác chỉ ra, ngoài khớp gối, các khớp bị đau nhiều vào mùa thu – đông còn có khớp háng (hông), cột sống thắt lưng, khớp bàn chân…
Cột sống thắt lưng
Cột sống thắt lưng hay còn gọi là lưng dưới (đánh số từ L1 đến L5) có nhiệm vụ nâng đỡ trọng lượng phần trên cơ thể. Bộ phận này kết nối với các cơ và dây chằng cho phép chúng ta đi, đứng, ngồi, chạy, nâng đồ vật và di chuyển cơ thể theo mọi hướng, bao gồm: phía trước, phía sau, bên phải, bên trái và chuyển động xoắn.
Khớp gối
Đầu gối là khớp bản lề có cấu trúc phức tạp, kết nối phần đùi và cẳng chân. Bộ phận này chịu trọng tải lớn nhất trên cơ thể và đảm nhiệm nhiều vai trò khác nhau, như: Nâng đỡ cơ thể ở tư thế đứng, hạ thấp và nâng cao cơ thể, điều khiển các cử động duỗi, uốn và xoay chân, đẩy cơ thể về phía trước…
Khớp háng
Khớp háng là điểm liên kết giữa chi dưới và khung xương trục, giúp truyền tải lực từ khung xương trục đến các chi, cho phép cơ thể thực hiện thuần thục các hoạt động như đi, chạy, nhảy, đá… Sự ổn định của khớp háng cũng giúp hấp thu trọng lực khi cơ thể chuyển động, từ đó giảm áp lực lên các chi.
Khớp bàn chân
Ngoài việc gánh chịu trọng lượng toàn cơ thể, bàn chân còn thực hiện nhiều chức năng quan trọng khác như: Giữ thăng bằng giúp hạn chế té ngã, hấp thu sốc khi di chuyển, tham gia vào hầu hết các chuyển động cơ bản như đi, đứng, chạy, nhảy…
Điểm chung của 4 khớp xương này là đều phải chịu áp lực và tải trọng lớn, đồng thời có biên độ vận động tương đối rộng. Đây là lý do khiến cột sống thắt lưng, khớp gối, khớp háng, khớp bàn chân dễ đau nhức và gặp chấn thương. Vào mùa đông, những thay đổi đột ngột như nhiệt độ hạ thấp, áp suất giảm và độ ẩm tăng cao sẽ khiến gân, cơ và mô xung quanh các khớp giãn nở, gia tăng áp lực lên khớp. Bên cạnh đó, thời tiết lạnh làm giảm tuần hoàn máu đến các khớp và làm tăng độ nhạy cảm của các thụ thể đau bên trong cơ thể. Tất cả điều này cộng hưởng lại gây ra cảm giác đau nhức dữ dội hơn ở bốn khớp xương kể trên.
Tuy nhiên, nếu cột sống thắt lưng, khớp gối, khớp háng và khớp bàn chân đau nhức kéo dài (trên 3 ngày) và không có xu hướng thuyên giảm trong mùa đông, mọi người hãy cẩn trọng với nguy cơ viêm khớp, thoái hóa khớp hoặc chấn thương nghiêm trọng. Những vấn đề y tế tiềm ẩn này mới là nguyên nhân sâu xa khiến các khớp thường xuyên đau mỏi, căng cứng khi thời tiết chuyển mùa.
Cách trị đau nhức xương khớp vào mùa lạnh
Tình trạng này gây ra một số triệu chứng như đau nhức, tê buốt chân tay hay cột sống và làm cản trở hoạt động trong công việc và sinh hoạt thường ngày. Do đó, bệnh nhân nên thực hiện một số biện pháp sau để cải thiện tình trạng.
Chườm nóng
Bệnh nhân có thể đắp nóng hoặc chườm nóng trong khoảng 20 phút. Phương pháp này có thể giúp làm giảm đau xương khớp.
Xoa bóp
Các loại dầu như dầu gừng, dầu khuynh diệp, rượu thuốc xoa bóp có thể được dùng tại các vùng khớp đau nhức để làm nóng khớp, từ đó làm tăng cường lưu thông khí huyết và lưu thông máu.
Tắm nước nóng
Một trong những cách trị đau xương khớp khi mùa lạnh tới là tắm nước nóng từ 15-20 phút. Tuy nhiên, cần chú ý nhiệt độ nước vừa phải, không tắm quá lâu và quá muộn.
Phẫu thuật nâng xương sống
Đây là phương pháp được chỉ định trong trường hợp bệnh nhân có xương sống tiêu giảm do chấn thương hoặc loãng xương, từ đó gây ra các cơn đau nghiêm trọng và biến dạng cột sống. Cách này được thực hiện bằng cách bơm xi măng sinh học vào cột sống bị tổn thương để ổn định phần lưng trên và nâng xương sống.
Đối với người bị đau lưng, khớp gối, khớp háng và khớp bàn chân dai dẳng khi thời tiết trở lạnh, cần đến gặp bác sĩ chuyên khoa cơ xương khớp để thăm khám, kịp thời phát hiện và chữa trị bệnh lý xương khớp mạn tính hoặc chấn thương tiềm ẩn.
Cách phòng ngừa đau xương khớp
Để công việc và sinh hoạt không bị ảnh hưởng bởi cơn đau nhức xương khớp trong những ngày đông lạnh giá, mọi người cần chăm sóc và bảo vệ khớp đúng cách.
Luôn giữ ấm cơ thể
Đầu tiên, nên mặc nhiều quần áo, mang vớ, quàng khăn, đội mũ và đi giày cẩn thận để giữ ấm cơ thể, tránh nhiễm lạnh. Nhiễm lạnh có thể gây ra một số bệnh lý về hô hấp, nhiễm khuẩn. Mắc các bệnh này sẽ làm suy giảm hệ miễn dịch, đồng thời ảnh hưởng tới các khớp ở đầu gối, bàn tay và bàn chân.
Những ngày nhiệt độ giảm sâu, nên trang bị thêm tấm sưởi hoặc chăn điện khi ngủ. Thường xuyên ngâm mình trong bồn nước nóng cũng là giải pháp lý tưởng để nới lỏng các bó cơ, giúp xoa dịu cơn đau.
Nghỉ ngơi hợp lý
Bệnh nhân nên có chế độ nghỉ ngơi hợp lý, giảm vận động để giảm áp lực cho khớp. Tuy nhiên, cũng cần chú ý tránh ngồi hoặc nằm quá lâu ở một tư thế. Điều này có thể làm tê cứng các khớp, gây đau mỏi. Vận động nhẹ nhàng hợp lý có thể giúp ngăn ngừa các bệnh về xương khớp như thoái hóa.
Ăn uống hợp lý
Bên cạnh việc tập luyện điều độ, một chế độ ăn uống cân bằng và đầy đủ chất dinh dưỡng cũng là điều kiện cần thiết giúp nâng cao sức khỏe xương khớp, giảm tần suất đau khớp khi mùa đông đến. Nên chú trọng vào nhóm thực phẩm giàu omega-3 (cá hồi, cá ngừ, hạt óc chó…), trái cây, rau củ, ngũ cốc nguyên và cắt giảm thức ăn chứa nhiều đường, chất béo bão hòa, tinh bột tinh chế…
Chế độ ăn uống đủ chất, duy trì cân nặng, hạn chế thừa cân, béo phì sẽ giảm áp lực cho khớp, qua đó phòng ngừa đau xương khớp hiệu quả. Bệnh nhân cũng nên uống nhiều nước, tăng cường thực phẩm giàu canxi, vitamin C, vitamin D và collagen. Ngoài ra, cần hạn chế những thực phẩm cay nóng, nhiều gia vị để tăng cường hệ miễn dịch và nuôi dưỡng khớp.
Các dưỡng chất thiên nhiên như Eggshell Membrane, Collagen Type 2 không biến tính, Collagen Peptide, Turmeric Root, Chondroitin Sulfate… cũng là một phần không thể thiếu trong thực đơn mùa đông dành cho khớp. Bộ tinh chất với tác dụng điều hòa miễn dịch này sẽ giúp kiểm soát quá trình viêm tại khớp và kích thích tái tạo sụn khớp, hỗ trợ giảm đau, giảm sưng cũng như làm chậm thoái hóa khớp.
Tập luyện thể dục, thể thao
Bên cạnh việc tập luyện điều độ, một chế độ ăn uống cân bằng và đầy đủ chất dinh dưỡng cũng là điều kiện cần thiết giúp nâng cao sức khỏe xương khớp, giảm tần suất đau khớp khi mùa đông đến. Nên chú trọng vào nhóm thực phẩm giàu omega-3 (cá hồi, cá ngừ, hạt óc chó…), trái cây, rau củ, ngũ cốc nguyên và cắt giảm thức ăn chứa nhiều đường, chất béo bão hòa, tinh bột tinh chế…
Khi đau xương khớp, nếu hạn chế cử động sẽ khiến tình trạng cứng khớp trở nên nghiêm trọng hơn. Do đó, bệnh nhân nên có chế độ tập luyện hợp lý, nhẹ nhàng thay vì hạn chế vận động. Điều này sẽ giúp lưu thông máu tốt hơn, qua đó tăng cường máu nuôi dưỡng khớp và dịch khớp. Yoga, thái cực quyền, dưỡng sinh, bơi lội, đạp xe, đi bộ là những bài tập vừa giúp giảm đau, cải thiện chức năng khớp và tăng cường sức khỏe.
Duy trì thói quen tập thể dục đều đặn mỗi ngày vừa giúp cải thiện lưu thông máu đến các khớp, vừa tăng cường sức mạnh và độ dẻo dai cho khớp. Hơn nữa, vận động đều đặn sẽ giải phóng ra lượng lớn các hormone “hạnh phúc”, điển hình là dopamine, góp phần giảm bớt cảm giác đau nhức khớp vào mùa đông.
Cố gắng tập luyện khoảng 15-30 phút mỗi ngày với những bộ môn yêu thích như chạy bộ, đạp xe, bơi lội, gym, yoga… Trước khi tập luyện, cần làm nóng cơ thể và kéo giãn khớp xương bằng các động tác khởi động đơn giản, chẳng hạn: chạy nhanh tại chỗ, nâng cao đùi, xoay cổ chân…
Dùng thuốc
Các loại thuốc trị đau xương khớp có thể là giải pháp tốt cho bệnh nhân. Tuy nhiên, tốt nhất hãy đi khám để được bác sĩ kê đơn các loại thuốc phù hợp. Bệnh nhân cần tránh tự ý mua và dùng thuốc để uống. Ngoài ra, các bài thuốc dân gian hay thực phẩm hỗ trợ cũng cần phải tránh vì có thể không chữa được bệnh mà còn gây ra tác dụng phụ, từ đó khiến bệnh nặng thêm.
Kết luận
Có thể thấy, đau nhức xương khớp vào mùa lạnh gây ra nhiều khó khăn, bất tiện trong cuộc sống hàng ngày. Khi thấy có các dấu hiệu của tình trạng này, bệnh nhân cần đi khám để được chẩn đoán và điều trị bằng các phương pháp hợp lý.